Hazırlık dönemi
Amputasyon ameliyatına hazırlık
Amputasyon, bakım ekibinizin dikkatle planlayıp sizi hazırlayacağı büyük bir tıbbi işlemdir. Bu önemli süreçten neler bekleyebileceğinizi öğrenin.
Kol amputasyonu sonrası yaşam
Amputasyon sonrası rehabilitasyon: Neler bekleyebilirsiniz?
Rehabilitasyon süreci, yakın zamanda elini veya kolunu kaybetmiş herkes için kritik öneme sahiptir. Bu sürecin güdük uzvunuzun iyileşmesine, hareket kabiliyetinizin yeniden kazanılmasına ve kol protezi kullanımına nasıl hazırladığını öğrenin.
Randevu alınÖzet
Amputasyon sonrası sizi neler bekliyor?
Ameliyatın hemen ardından öncelik, iyileşmeniz ve güdük uzvunuzun iyileşme sürecidir. Her ikisi de kısa sürede rehabilitasyona başlayabilmeniz ve protezin uygulanabilmesi için önemlidir.
Aşağıdaki bilgiler, sizi bir protez kullanmaya hazırlamak amacıyla derlenmiştir. Bu bilgiler, protezi sonradan en iyi şekilde kullanmanızı kolaylaştırır. Her bireysel duruma değinemediğimizden, burada yalnızca transhumeral (dirsek üstü) amputasyonları ele alıyoruz.
Tedavi, amputasyondan kısa süre sonra başlar. Yara, protezin kullanılabilmesi için hazırlanır. Cerrahi yara düzgün şekilde iyileştiğinde asıl protez uygulama ve rehabilitasyon süreci başlar. Çoğu durumda bu süreç altı ayı bulur.
Tedavi süresince sizin katılımınız giderek daha önemli hale gelir. Rehabilitasyon ekibiniz size destek olur. Burada listelenen önlemlerin sizin durumunuzda uygulanmadığını fark ederseniz, lütfen rehabilitasyon ekibinize sorun. Terapistleriniz, bu önlemlerin sizin için faydalı olup olmayacağını değerlendirebilir.
Ödem yönetimi
Güdük uzvunuzdaki ödemi azaltma
Amputasyon rehabilitasyonunun ilk adımları ameliyattan hemen sonra başlar. Ameliyat sonrası günlerde hastane bakım ekibiniz yaranızı yakından izler, enfeksiyon belirtilerine karşı dikkatle gözlemler ve güdük uzvunuzun düzgün iyileşmeye başlamasını sağlar.
Bakım ekibinizin odaklanacağı en önemli konulardan biri şişlik ya da ödemdir. Ödem amputasyon ameliyatına verilen normal bir tepkidir ve genellikle zamanla geçer. Ancak çok uzun sürerse iyileşmenizi yavaşlatabilir ve protezin uygulanmasını zorlaştırabilir. Ameliyattan hemen sonra siz ve bakım ekibiniz, şişliğin zamanla azalması için birlikte çalışmaya başlarsınız.
Erken dönem ödem yönetimi
İlk olarak, hastane bakım ekibiniz yaranıza ve dikişlerinize ek baskı uygulamamak için güdük uzvunuzu yalnızca gevşek şekilde sarar. Sizi izlerken bu sargıyı düzenli olarak değiştirirler.
Kompresyon tedavisine başlama
Doktorunuz veya cerrahınız hazır olduğunuza karar verdiğinde bakım ekibiniz, yaranızı güdük uzvunuza tam oturan daha sıkı bir sargıyla sarar. Buna kompresyon tedavisi denir; ağrıyı azaltmaya, yara izinin iyileşmesine, kan akışının iyileşmesine ve şişliğin azalmasına yardımcı olur. Ayrıca güdük uzvunuzu gelecekteki proteziniz için şekillendirir. Kompresyon bandajı: Ayarlanabilen elastik bandaj, güdük uzvunuza vücudunuza doğru azalan bir basınç uygulayarak sarılacak şekilde tasarlanmıştır. Sargı gün boyu ihtiyaca göre ayarlanabilir. Bandajı uygulamak biraz pratik gerektirir. Çoğu durumda, bakım ekibinizden biri başlangıçta size yardım eder, ardından kendinizin de uygulayabilmesi için size öğretir. Kompresyon bandajı asla acı verecek kadar sıkı olmamalı veya güdük uzvunuzdaki hissi kesmemelidir. Silikon linerlar: Bu cihazlar, kompresyon bandajına hızlı ve kolay bir alternatiftir ve birçok hazır boyda sunulur. Silikon liner denemeye karar verirseniz, taktıktan sonra ucunda hava sıkışmadığından emin olun. Bu, linerın yaranıza basıncı olabildiğince eşit dağıtmasını sağlar.
İlerleyen dönem kompresyon tedavisi
Bakım ekibiniz, güdük uzvunuzun artık boyut değiştirmediğini görene kadar (şişliğin geçtiğinin işareti) kompresyon tedavisine devam etmenizi ister. Bu süreçte size veya bakıcınıza kompresyon bandajını ya da silikon lineri evde nasıl kullanacağınızı öğretirler. Bakım ekibiniz kompresyon tedavisini bırakabileceğinize karar verdiğinde, önemli bir yeni adıma hazırsınız demektir: ilk protezinizi denemek.
Egzersizler
Kol protezini kullanmaya hazırlık
Bakım ekibinizle birlikte güdük uzvunuzdaki ameliyat sonrası şişliği yönetmeye çalışırken, aynı zamanda protez kullanımına yönelik ilk adımları da atmaya başlarsınız. Bu adımlar genellikle şunları içerir:
- Güdük uzvunuz, omzunuz, sırtınız ve gövdenizdeki kasları güçlendirme ve esnetme.
- Kalan elinizi ve kolunuzu (sağlam tarafınızı) yeni şekillerde kullanmak için ihtiyaç duyabileceğiniz eğitimler.
Güdük uzvunun konumlandırılması
Ameliyat sonrası, güdük uzvunuzu doğal olarak en rahat ve en az ağrılı konumda tutmak isteyeceksiniz. Bir yastığa yaslayabilir veya bir şekilde yukarıda tutabilirsiniz. Bu başta ağrıyı azaltmaya yardımcı olsa da, geriye kalan kol kaslarınızın kısalmasına ve sertleşmesine neden olabilir. Bu da ileride elde edebileceğiniz hareket kabiliyetini sınırlayabilir. Zamanla bakım ekibiniz, egzersiz veya bakım yapmadığınız sürece güdük uzvunuzu yan tarafınızda mümkün olduğunca uzatılmış halde tutmanızı önerir.
Güdük uzvunu güçlendirme
Ameliyatınızdan sonra mümkün olan en kısa sürede bakım ekibiniz, güdük uzvunuzu her gün birkaç kez hareket ettirmenizi önerir. Bu egzersiz hareket kabiliyetinizi, dengenizi ve dolaşımınızı iyileştirebilir; ayrıca protez kullanmaya başladığınızda mümkün olan en geniş hareket aralığına ulaşmanıza yardımcı olur. Mümkünse omzunuzu yeniden hareket ettirmek özellikle önemlidir, aksi halde sertleşebilir ve kolunuzu hareket ettirme yeteneğinizi kısıtlayabilir. Bakım ekibiniz size güdük uzvunuzu iyileşmenizi en iyi destekleyecek şekilde nasıl hareket ettireceğinizi gösterir.
Destekleyici kasların güçlendirilmesi
Güdük uzvunuzu yeniden hareket ettirmeye başladığınızda, üst ekstremite farklılığının vücudunuzun diğer kısımlarını da etkileyebileceğini fark edebilirsiniz. Örneğin sırtınızda biraz zorlanma hissetmeniz normaldir. Çünkü vücudunuzun ağırlığı ve dengesi değişmiştir ve kaslarınızın bu değişime alışması zaman alır. Üst gövdenizi, omuzlarınızı, gövdenizi ve bacaklarınızı düzenli olarak çalıştırarak yardımcı olabilirsiniz. Bu sayede vücudunuz yeni dengesine uyum sağlar, güdük uzvunuzu destekleyen önemli kaslar güçlenir ve iyileşmenizden sonra daha fazla bağımsızlık kazanırsınız.
Sağlam tarafı eğitme
Bir el ya da kolunuzu kaybettikten sonra, kısa sürede kalan uzvunuza birçok yeni şekilde ihtiyaç duyduğunuzu fark edebilirsiniz (özellikle baskın elinizi kaybettiyseniz). Güdük uzvunuzu güçlendirmeye çalışırken, bakım ekibiniz size sağlam tarafınızda yeni beceriler kazanmanın faydalı yollarını da gösterir. Bu, dişlerinizi fırçalamak, klavye kullanmak veya akıllı telefon kullanmak gibi tek elle rahatça yapabilmek isteyebileceğiniz önemli günlük aktiviteleri içerebilir.
Cilt ve yara izi bakımı
İyileşen yaranızı destekleme
Çoğu durumda amputasyon yaraları üç ile dört hafta içinde kapanır ve ardından yara izi oluşmaya başlar. Yara izi birkaç hafta sonra iyileşmiş gibi görünse de, tam iyileşme süreci çok daha uzundur; genellikle yaklaşık on sekiz ay sürer.
Bu süreçte cilt ve yara izi bakımı en önemli önceliktir. Birkaç temel adım, güdük uzvunuzun başarılı şekilde iyileşmesini ve protez kullanmaya başladığınızda hazır olmasını sağlamaya yardımcı olur.
Hastanede hemşireler ve doktorlar yarayı temizleyip sargıları değiştirerek güdük uzvunuza baktı. Rehabilitasyon aşamasında artık güdük uzvunuza, yara izine ve sağlam kolunuza siz kendiniz bakarsınız. Protezinizi sorunsuz kullanabilmek, sürekli ve özenli bir bakım gerektirir.
Cildin hassasiyetini azaltma
Amputasyondan sonra güdük uzvunuzdaki cilt rahatsız edici şekilde hassas olabilir. Bu rahatsızlığı azaltmanın birkaç yolu vardır: • Cildinizi yumuşak bir fırça veya dikenli bir masaj topu ile nazikçe ovalayın veya hafifçe vurun. Bu, cildinizin kaldırabileceği basınç miktarını yavaşça artırmanıza yardımcı olur. • Güdük uzvunuzu bir banyo havlusu veya yıkama beziyle nazikçe ovalayın. Hangisini denerseniz deneyin, her zaman güdük uzvunuzun ucundan başlayıp vücudunuza doğru ilerleyin.
Cildi temizleme
Güdük uzvunuzu temiz tutmak da çok önemlidir. Her gün ılık su ve kokusuz, cilt dostu bir sabunla yıkayın. Cildinizi veya yara izinizi temizlemenize yardımcı olabilecek çeşitli bakım ürünleri vardır. Veya protez uzmanınızdan önerilerini isteyebilirsiniz.
Yara izinin bakımı
Yara izini ve çevresindeki cildi düzenli olarak nemlendirin. Yara izleri, cildinizi normalde yumuşak ve esnek tutan nemi üretemez; oysa protez kullanmaya başladığınızda cildinizin yumuşak olması gerekir. Protez ile sert ve kuru bir cilt acı verici bir kombinasyon olabilir ve cihazınızı düzenli olarak takmayı çok zorlaştırır.
Kokusuz nemlendiriciler genellikle iyi bir tercihtir. Önerilerini protez uzmanınıza sorun. Protezinizden en iyi şekilde yararlanma konusunda tavsiye almak istediğinizde her zaman başvurabileceğiniz ilk kişilerdir.
Daha fazla bilgi
Üst ekstremite yolculuğunuzda sırada ne var?
Bir adım önde
Kol protezini kullanmayı öğrenmek
Bir kol protezi günlük yaşamınızda büyük fark yaratabilir, ancak kullanmayı öğrenmek bol pratik gerektirir. Doğru cihazı nasıl seçeceğinizi ve ondan en iyi şekilde nasıl yararlanacağınızı keşfedin.
Topluluğa katılın
Gerçek protez kullanıcılarının hikâyelerini keşfedin
Deneyimlerini, ilhamlarını, ipuçlarını ve püf noktalarını paylaşmak için bir araya gelmiş; protezle güçlü bir yaşam süren olağanüstü bir grup insanı keşfedin.
Kol amputasyonu sonrası rehabilitasyon hakkında sıkça sorulan sorular
Ameliyattan tam protez uyumuna kadar süreç genellikle yaklaşık altı aydır. Yalnızca yara iyileşmesi üç ile dört haftada tamamlanır, ancak yara izinin tam olgunlaşması yaklaşık on sekiz ay devam eder. Tam süre genel sağlık durumunuza, amputasyon seviyesine ve güdük uzvunuzun tedaviye verdiği yanıta bağlıdır.
Bakım ekibiniz, yaranız düzgün iyileştiği ve güdük uzvunuzdaki şişlik stabil hale geldiği anda sizi protez için hazırlamaya başlar. Çoğu durumda ameliyat sonrası birkaç hafta içinde geçici veya eğitim amaçlı bir protez düşünülebilir; güdük uzvunuzun şekli artık değişmediğinde ise nihai protez uygulaması yapılır.
Kompresyon tedavisi ağrıyı azaltır, kan akışını iyileştirir ve gelecekteki bir protez için güdük uzvunuzu şekillendirmeye yardımcı olur. Ayrıca, herhangi bir protezin uygulanmasından önce gerekli olan ödemin (şişliğin) azaltılmasını hızlandırır. Hem elastik bandajlar hem de silikon linerlar size ve bakım ekibinizin önerisine göre kullanılabilir.
Aşırı hassasiyet amputasyon sonrası yaygın bir tepkidir. Yumuşak fırçalama, masaj topuyla hafifçe vurma veya uzvun ucundan vücuda doğru havluyla ovalama gibi nazik hassasiyet azaltma teknikleri yardımcı olabilir. Zamanla cildinizin toleransı artar ve protez kullanmak çok daha rahat hale gelir.
Evet. Omuz, güdük uzvu, sırt ve gövdenin günlük hareketi sertleşmeyi önler, iyi duruşu destekler ve vücudunuzu protezi etkili şekilde kontrol etmeye hazırlar. Tedavi ekibiniz, fiziksel durumunuza ve gelişiminize uygun bir program tasarlar.
Rehabilitasyon ekibiniz — cerrahlar, fizyoterapistler, ergoterapistler ve protez uzmanları — süreç boyunca birlikte çalışır. Ayrıca akran destek gruplarından ve diğer protez kullanıcılarının hikâyelerinden de yararlanabilirsiniz. Kişisel rehabilitasyon ve protez uygulama planınızı oluşturmak için bizimle iletişime geçin.
Daha fazla bilgi ister misiniz? Bizimle iletişime geçin.
Uzman ekibimiz, kol amputasyonu sonrası rehabilitasyonun her adımında size rehberlik eder ve protez uygulamasına hazırlanmanıza yardımcı olur.
Bize Ulaşın