Bacak protezi kullanan birey, destekleyici bir ortamda diğer protez kullanıcılarıyla bir arada

Bacak ampütasyonu ile yaşam

Ampütasyon ameliyatınıza hazırlanmak.

Özet

Planlı bir ampütasyona kendinizi hazırlamak.

Ampütasyon ameliyatınızı bir süredir biliyor olabilir veya yeni öğrenmiş olabilirsiniz. Her iki durumda da bunun duyulması zor bir haber olduğunu biliyoruz. Yalnız olmadığınızı unutmayın — tedavi ekibiniz, aileniz ve sevdikleriniz size destek olmak için orada. Bu adıma hazırlanmanıza, bir bacak ampütasyonunda neler olduğunu, sizinle kimlerin ilgileneceğini ve sonrasında neler yaşanacağını öğrenmenize yardımcı olmak istiyoruz.

Aşağıda, ekibinizin sizinle konuşacağı ve bu yazıda ele alacağımız konulardan bazıları yer alıyor:

Farklı alt ekstremite ampütasyon türleri ("ampütasyon seviyeleri") ve sizin geçireceğiniz tür hakkında bilinmesi gerekenler
Ampütasyon ameliyatınıza hazırlanmaya başlamanın önemli yolları ve günlük yaşamınızı nasıl etkileyeceği
Alt ekstremite farklılığı ile günlük yaşamınızda destek bulabileceğiniz yerler

Uzmanlarla iletişime geçin

Uzmanlarla iletişime geçin.

Çok önemli olmasına rağmen birçok kişi, kendisini kimin tedavi edeceği konusunda söz sahibi olabileceğinin farkında değildir. Bakım ekibiniz, ampütasyon sırasında ve sonrasında sizinle ilgilenen herkesi kapsar — doktorunuz, hemşireler, protez uzmanı, fizyoterapist ve ergoterapist.

Bacak ampütasyonu olan kişilerle çalışma konusunda deneyimli uzmanlar tarafından tedavi edilmeniz önemlidir. Genel tedavi sürecini ve ekipteki herkesin görevlerini öğrenin; ardından tüm adımları gözden geçirdiğinizden emin olmak için bir kontrol listesi kullanın.

Ampütasyon nedenleri

Alt ekstremite ampütasyonunun yaygın nedenleri.

Ampütasyon, vücudun bir bölümünün cerrahi olarak çıkarılmasıdır ve yaralı veya hastalıklı bir vücut bölümünün iyileşmesinin beklenmediği ve hastanın hayatı için risk oluşturduğu durumlarda gereklidir. Nedenler arasında dolaşım bozuklukları, enfeksiyonlar, kazalar, kanser veya doğuştan gelen ekstremite farklılığı (dismeli) yer alabilir. Bazı durumlarda ampütasyon ihtiyacı önceden bilinir; bazılarında ise örneğin ağır bir yaralanma sonrasında beklenmedik şekilde gerekli hale gelir.

Dolaşım bozukluklarına bağlı ampütasyon

Batı dünyasında ampütasyonların en sık nedenlerinden biri tıkayıcı arter hastalığıdır (atardamarların daralmasına bağlı yetersiz kan akımı). Dolaşım bozukluğunda bacağa giden oksijen yetersiz kalır ve etkilenen kişiler genellikle ağrı yaşar, yürürken rahatsızlık hisseder. Bacak veya ayak vücudun geri kalanından daha soğuk hissedilebilir ve bazen mavimsi bir renk alabilir. Alt ekstremite ampütasyonu yalnızca kan dolaşımı diğer damar cerrahisi yöntemleriyle düzeltilemiyorsa yapılır.

Diyabetik ayak sendromuna bağlı ampütasyon

Diyabetik ayak sendromu (DAS), bacak veya ayak ampütasyonlarının en sık nedenlerinden biridir. Diyabetli kişi sayısı artıyor olsa da daha iyi hastalık kontrolü, tedavi yöntemleri ve hasta eğitimi sayesinde ampütasyon sayısı çok az değişiyor.

Yüksek kan şekeri, vücudunuzdaki sinirlere ve damarlara zarar verebilir. Bacak veya ayak sinirleriniz hasar görürse (nöropati) ağrıyı artık hissedemeyebilirsiniz; bu da kesik veya ülserlerin fark edilmemesine ve enfeksiyonlara yol açabilir.

Diyabet ayrıca terlemeyi azaltabilir, ayak ve bacaklarınızın kuruyup çatlamasına neden olabilir; kontrolsüz diyabet ise dolaşımı etkileyerek vücudun yaralara besin iletmesini güçleştirir ve iyileşmeyi yavaşlatır.

Kaza sonrası ampütasyon

İş ve trafik kazaları gibi kazalar sonrası ampütasyon sıklığı Batı dünyasında belirgin biçimde azalmıştır. Bunun pek çok nedeni vardır: daha yüksek iş sağlığı ve güvenliği standartları ve tıbbi tedavideki ilerlemeler. Yoğun bakım ve cerrahideki gelişmeler sayesinde yaralanan ekstremitelerdeki sinirler, damarlar, kemikler ve yumuşak dokular birçok durumda onarılabiliyor; dolayısıyla ampütasyon her zaman son çare olarak gerekli olmuyor.

Kanser tümörlerine bağlı ampütasyon

Kansere bağlı ampütasyonlar görece nadirdir. Ancak diz çevresine veya kalça bölgesine yakın tümörler en sık ampütasyonla sonuçlananlardır. Bu, tümörün hastanın hayatını kurtarmak ve kanser hücrelerinin vücudun diğer bölümlerine yayılmasını önlemek için çıkarılması gerektiğinde yapılır.

Enfeksiyon sonrası ampütasyon

Her yara enfeksiyona açıktır; ancak antibiyotiklerin keşfinden bu yana enfeksiyona bağlı ampütasyonlar son derece nadir hale gelmiştir. Tıbbi tedavideki yüksek sterilizasyon standartları ve tetanos aşıları da bu azalmanın nedenleri arasındadır. Yine de en küçük yaralanmada bile dikkatli olmak ve yarada iltihap, kızarıklık, şişlik, ateş ve ağrı belirtilerini gözlemek önemlidir.

Ampütasyon seviyeleri

Uygun ampütasyon seviyesinin belirlenmesi.

"Ampütasyon seviyesi" terimi, vücudun bir bölümünün hangi noktadan ampüte edildiğini tanımlar. Cerrahınız tarafından ameliyat öncesinde, ampütasyon nedenine göre belirlenir. Ameliyatınız planlıysa protez uzmanınız önceki konsültasyonlara dahil edilebilir — ampütasyonunuza, yaşam tarzınıza ve favori aktivitelerinize göre size uygun cihazı bulmanıza yardımcı olabilirler.

Ayak ampütasyonu

Ayakta on ikiden fazla farklı ampütasyon seviyesi vardır; parmak ampütasyonundan orta ayak ampütasyonuna ve tarsallara kadar uzanır.

Planlanacak protezler: • Ayağınızın doğal görünümünü geri kazandırmak için kişiye özel kozmetik silikon protezler

Transtibial ampütasyon (diz altı)

Transtibial ampütasyonda ("diz altı" veya "BK" olarak da bilinir), ampütasyon alt bacağın tibia ve fibula kemiklerinden geçer.

Planlanacak protezler: • Taleo veya Empower gibi bir protez ayak • Rezidüel ekstremiteyi ("güdük") barındıran ve onu proteze bağlayan kişiye özel bir soket • Protezin farklı bileşenleri için konnektörler ve adaptörler

Diz dezartikülasyonu

Diz dezartikülasyonu ameliyatında diz ayrılır ve alt bacak çıkarılır. Tüm uyluk kemiği korunur.

Planlanacak protezler: • Taleo veya Empower gibi bir protez ayak • C-Leg 4 gibi bir protez diz eklemi • Rezidüel ekstremiteyi barındıran ve onu proteze bağlayan kişiye özel bir soket • Protezin farklı bileşenleri için konnektörler ve adaptörler

Transfemoral ampütasyon (diz üstü)

Transfemoral ampütasyonda ("diz üstü" veya "AK" olarak da bilinir), ampütasyon femur kemiğinden geçer.

Kalça dezartikülasyonu

Kalça dezartikülasyonunda ampütasyon kalça eklemi bölgesinde yapılır. Bu ampütasyonda pelvis daha sonra protezi kontrol eder.

Planlanacak protezler: • Taleo veya Empower gibi bir protez ayak • C-Leg 4 gibi bir protez diz eklemi • Helix3D gibi bir protez kalça eklemi • Pelvis bölgesini barındıran ve onu proteze bağlayan kişiye özel bir soket • Protezin farklı bileşenleri için konnektörler ve adaptörler

Hemipelvektomi

Hemipelvektomide tüm bacak ve pelvisin sakruma kadar olan kısımları ampüte edilir. Bu ampütasyonda pelvis daha sonra protezi kontrol eder.

Planlanacak protezler: • Taleo veya Empower gibi bir protez ayak • C-Leg 4 gibi bir protez diz eklemi • Helix3D gibi bir protez kalça eklemi • Kalan pelvis bölgesini barındıran ve onu proteze bağlayan kişiye özel bir soket • Protezin farklı bileşenleri için konnektörler ve adaptörler

Tedavi ekibi

Sizin için orada olan uzmanlar.

Bacağınızı kaybetmek büyük bir tıbbi prosedürdür ve farklı disiplinlerden uzmanlardan oluşan bir ekip ampütasyonunuzdan önce ve sonra tedavinizi yürütecektir. Aşağıda bu ekibin üyeleri ve her birinin oynadığı rol açıklanmıştır. Protez uzmanınız bu ekipte merkezi bir rol üstlenir — mümkünse ampütasyonunuzdan önce onunla görüşmeniz faydalı olabilir.

Cerrah

Cerrahınız ampütasyon ameliyatından önce sizinle görüşerek ampütasyon seviyesi konusunda tavsiyede bulunur ve protez uzmanınızla koordinasyon kurabilir. Ameliyat sonrasında cerrahınız iyileşmenizi ve rehabilitasyonunuzu takip eder.

Hemşirelik personeli

Ampütasyonunuzdan sonra hastanedeki hemşirelik personeli yara iyileşmenizi takip eder ve rezidüel ekstremitenizin doğru pozisyonlandırılması ile kompresyonunu sağlar. İdeal olarak bu süreç cerrahınız, protez uzmanınız ve fizyoterapistinizle koordineli yürütülür.

Fizyoterapistler ve ergoterapistler

Fizyoterapistler ve ergoterapistler size hastanede, rehabilitasyon sürecinde ve günlük yaşamda destek olur. Görevleri sizi hareket ettirmek, kaslarınızı güçlendirip esnetmek ve yürümeyi öğrenmenize ve geliştirmenize, günlük yaşamla baş etmenize yardımcı olmaktır. Terapistler hastanede kompresyon tedavisinde de yardımcı olabilir.

Protez uzmanı

Protez uzmanınız ampütasyon ameliyatından sonra merkezi bir rol oynar. Size uygun bir protez uygular ve sorularınızda rehberlik eder. Ampütasyon öncesinde protez uzmanınız, mümkünse rezidüel ekstremitenizin nasıl olması gerektiğini cerrahınızla görüşebilir. Deneyimli fizyoterapistler önerebilir, sizi diğer ampütelerle tanıştırabilir; ev düzenlemeleri veya araç değişiklikleri konusunda da kendisine danışabilirsiniz.

Protezinizi uygularken protez uzmanınız ihtiyaçlarınızı ve tercihlerinizi netleştirir, çeşitli tedavi seçeneklerini sizinle değerlendirir. Buna dayanarak uygun protez bileşenlerini seçer ve kişiye özel soketle protezinizi üretir.

Aile ve sosyal çevre

Aileniz ve arkadaşlarınız, günlük yaşamınızda elinden geldiğince destek olarak rehabilitasyonunuza katkı sağlar. Oynadıkları rol ihtiyaçlarınıza göre değişir; ancak günlük işlerde ve protezinizin günlük kullanımında size yardımcı olabilirler. Durumunuza bağlı olarak ayakta tedavi hemşireleri de protez kullanımınıza, kompresyon ve mobilizasyon süreçlerine destek olabilir.

Daha fazla bilgi

Bacak ampütasyonu ile yaşam.

Bacak ampütasyonundan sonra

Bacak ampütasyonundan sonra neler beklediğinizi, rezidüel ekstremitenizi nasıl iyileştireceğinizi ve doğru rehabilitasyon olanaklarını bulmayı okuyun.

Ampütasyon sonrası

Rehabilitasyon ve bacak protezi

Rezidüel ekstremitenin bakımı, protez kullanımı ve bir bacak proteziyle yaşam için yürüyüş eğitimi hakkında ayrıntılı bilgileri keşfedin.

Protezle ilk adımlar

Bacak protezlerini keşfedin

Bacak protezlerinin insanların hareketliliklerini yeniden kazanmalarına, özgüvenlerini yeniden inşa etmelerine ve dünyalarını yeniden keşfetmelerine nasıl yardımcı olduğunu öğrenin.

Bacak protezleri

Size destek olmak için buradayız.

Kişisel rehberlik, ürün bilgileri ve deneyimli klinisyenler ile akran desteğine bağlanmak için ekibimizle iletişime geçin.

Bize Ulaşın